Kategoria „Przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne i oczyszczanie ścieków” obejmuje surowce i produkty chemiczne stosowane w uzdatnianiu wody, oczyszczaniu ścieków komunalnych i przemysłowych, regulacji pH, strącaniu fosforu, koagulacji, dezynfekcji, kontroli piany, neutralizacji oraz wspomaganiu procesów technologicznych w instalacjach wodno-ściekowych. W tej grupie znajdują się m.in. koagulanty żelazowe PIX, koagulanty glinowe PAX, roztwory siarczanu glinu, glinian sodu, podchloryny, ług sodowy, kwasy techniczne, nadtlenek wodoru, sól tabletkowa oraz wybrane dodatki procesowe.
Produkty należy dobierać według rodzaju instalacji, parametrów wody lub ścieków, sposobu dozowania, oczekiwanego efektu technologicznego, dokumentacji SDS, klasyfikacji CLP, wymagań REACH, transportu ADR oraz warunków magazynowania. W przypadku przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych szczególnie ważna jest weryfikacja zastosowania produktu w konkretnym procesie, ponieważ koagulant, utleniacz, regulator pH, środek antypienny lub sól techniczna pełnią różne funkcje i nie powinny być przypisywane do kategorii wyłącznie po nazwie chemicznej.
Chemia dla przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych
Przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne, oczyszczalnie ścieków, zakłady przemysłowe i firmy obsługujące instalacje wodno-ściekowe wykorzystują chemię procesową do utrzymania stabilnych parametrów technologicznych. W zależności od problemu procesowego mogą być potrzebne koagulanty do usuwania zawiesin i fosforu, środki do regulacji pH, produkty do dezynfekcji, utleniacze, reduktory, sole do zmiękczania wody, preparaty antypienne lub dodatki antyosadowe.
W tej kategorii najważniejszą grupą są koagulanty żelazowe i glinowe. Koagulanty PIX mogą być stosowane w oczyszczaniu ścieków komunalnych i przemysłowych, w tym przy strącaniu fosforu, redukcji siarkowodoru, ograniczaniu uciążliwości zapachowej i wspomaganiu pracy instalacji wodno-ściekowych. Koagulanty PAX oraz roztwory siarczanu glinu są wykorzystywane w uzdatnianiu wody pitnej i przemysłowej, oczyszczaniu ścieków oraz procesach wymagających koagulacji związków zawieszonych i koloidalnych.
Koagulanty do oczyszczania ścieków i uzdatniania wody
Do kategorii powinny trafiać przede wszystkim produkty z grup PIX, PAX, ALS oraz SAX, ponieważ są bezpośrednio związane z gospodarką wodno-ściekową. PIX to koagulanty żelazowe, w tym produkty na bazie chlorku żelaza lub siarczanu żelaza. PAX to koagulanty glinowe oparte na chlorku poliglinu. ALS obejmuje roztwór siarczanu glinu, a SAX 18 to roztwór glinianu sodu, który może być stosowany przy oczyszczaniu ścieków przemysłowych o niskim pH i łączy funkcję koagulanta oraz neutralizatora.
Dobór koagulanta powinien zależeć od rodzaju ścieków lub wody, pH, zasadowości, zawartości fosforu, zawiesiny ogólnej, ChZT, BZT, siarkowodoru, wymagań instalacji oraz sposobu dozowania. Produkty w opakowaniach kanistrowych mogą być właściwe dla mniejszych instalacji, prób technologicznych lub punktowego dozowania, natomiast DPPL/IBC i większe wolumeny odpowiadają oczyszczalniom oraz zakładom o regularnym zużyciu.
Regulacja pH, neutralizacja i korekta parametrów procesu
W procesach wodno-ściekowych często konieczna jest regulacja pH. Do korekty odczynu mogą być stosowane produkty zasadowe, takie jak ług sodowy, soda kaustyczna, wodorotlenek wapnia, wapno palone lub woda amoniakalna, a także produkty kwaśne, takie jak kwas solny, kwas siarkowy lub kwas fosforowy. Dobór produktu powinien wynikać z warunków procesu, wymagań instalacji, sposobu dozowania i wpływu na dalsze etapy oczyszczania.
Nie każdy regulator pH będzie właściwy dla każdej instalacji. Ług sodowy i soda kaustyczna mogą być stosowane do podnoszenia pH i neutralizacji kwaśnych strumieni, natomiast kwasy techniczne mogą służyć do obniżania pH w wybranych procesach. Przy produktach żrących i ADR szczególnie ważne jest prawidłowe magazynowanie, kompatybilność materiałowa instalacji, zabezpieczenie miejsca dozowania i dostępność aktualnej karty charakterystyki.
Dezynfekcja, utlenianie i produkty pomocnicze
W przedsiębiorstwach wodno-kanalizacyjnych stosowane są również produkty o działaniu utleniającym i dezynfekującym. Podchloryn sodu i podchloryn wapnia mogą być wykorzystywane jako źródła aktywnego chloru w procesach dezynfekcji i uzdatniania wody. Nadtlenek wodoru może być używany jako utleniacz w wybranych procesach technologicznych, a wodorosiarczyn sodu lub pirosiarczyny mogą być rozważane tam, gdzie potrzebna jest funkcja redukująca lub korekta parametrów procesu.
W praktyce eksploatacyjnej ważne są także produkty pomocnicze: sól tabletkowa do zmiękczaczy i regeneracji złóż jonowymiennych, środki antypienne do ograniczania piany w procesach technologicznych, środki antyosadowe lub kompleksujące oraz woda demineralizowana do przygotowywania roztworów. Takie produkty powinny być przypisywane do kategorii tylko wtedy, gdy ich zastosowanie rzeczywiście pasuje do wod-kan, uzdatniania wody lub oczyszczania ścieków.
Jak dobrać produkt chemiczny do instalacji wodno-ściekowej?
- Zastosowanie — koagulacja, strącanie fosforu, redukcja siarkowodoru, regulacja pH, dezynfekcja, utlenianie, redukcja, zmiękczanie wody lub kontrola piany.
- Rodzaj instalacji — oczyszczalnia ścieków komunalnych, zakład przemysłowy, stacja uzdatniania wody, przepompownia, instalacja technologiczna lub system dozowania chemii.
- Parametry procesu — pH, zasadowość, ChZT, BZT, zawiesina, fosfor, żelazo, mangan, siarkowodór, twardość wody i obciążenie hydrauliczne.
- Opakowanie — kanister, zestaw kanistrów, półpaleta, paleta, DPPL/IBC, big bag lub dostawa większego wolumenu.
- Dokumentacja — karta charakterystyki SDS, specyfikacja techniczna, CLP, REACH, ADR oraz dokumenty wymagane w danym zastosowaniu.
- Dozowanie — kompatybilność z pompami, zbiornikami, przewodami, materiałami instalacji i procedurami eksploatacyjnymi.
Produkty o podobnej funkcji technologicznej
Przy doborze chemii do oczyszczania ścieków i uzdatniania wody warto porównywać produkty według funkcji w procesie. Koagulanty żelazowe PIX można zestawiać z koagulantami glinowymi PAX i roztworami siarczanu glinu, natomiast przy korekcie pH warto porównać ług sodowy, sodę kaustyczną, wapno, kwas solny, kwas siarkowy i kwas fosforowy. W procesach dezynfekcji i utleniania można analizować podchloryn sodu, podchloryn wapnia i nadtlenek wodoru, a przy eksploatacji instalacji również sól tabletkową, środki antypienne i produkty antyosadowe.
Dobór produktu powinien wynikać z parametrów wody lub ścieków, wymagań instalacji, dokumentacji technicznej, sposobu dozowania i oczekiwanego efektu technologicznego. Przed zastosowaniem w instalacji wodno-ściekowej należy sprawdzić aktualną kartę charakterystyki, specyfikację, wymagania magazynowania oraz zgodność produktu z procedurami obowiązującymi w danym zakładzie.